استفاده از مین‌های پراکنده‌شونده در اطراف شیراز؛ تهدیدی ماندگار برای غیرنظامیان

 

استفاده از مین‌های پراکنده‌شونده در اطراف شیراز؛ تهدیدی ماندگار برای غیرنظامیان

خبرگزاری هرانا – بر اساس بررسی‌های انجام‌شده توسط منابع مستقل و تحلیل تصاویر منتشرشده، شواهدی از به‌کارگیری مین‌های پراکنده‌شونده هوایی در نزدیکی روستای کفری، واقع در حوالی شیراز، گزارش شده است؛ تسلیحاتی که به‌طور ذاتی خطرات بلندمدت و غیرقابل‌کنترلی برای غیرنظامیان ایجاد می‌کنند.

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، بر اساس یافته‌های یک تحقیق منتشرشده توسط نهاد تحقیقی «بلینگکت»، شواهدی از به‌کارگیری مین‌های پراکنده‌شونده هوایی در نزدیکی روستای کفری، در حوالی شیراز، به دست آمده است؛ تسلیحاتی که به دلیل ماهیت غیرقابل‌کنترل و اثرات بلندمدت، خطرات جدی برای غیرنظامیان ایجاد می‌کنند.

این تحقیق که با اتکا به تحلیل تصاویر منتشرشده، داده‌های منبع‌باز و ارزیابی کارشناسان تسلیحاتی انجام شده، نشان می‌دهد مهمات مشاهده‌شده به‌احتمال زیاد مین‌های ضدخودرو مدل «بی‌ال‌یو-۹۱/بی» هستند که در قالب سامانه «گیتر» به‌کار گرفته شده‌اند. به گفته دکتر «ان‌آر جنزن-جونز»، مدیر مؤسسه «خدمات تحقیقات تسلیحاتی»، ویژگی‌های ظاهری این مهمات، از جمله وجود قطعات موسوم به «تطبیق‌دهنده‌های آئرودینامیکی»، نشان می‌دهد که این مین‌ها از طریق بمب‌های خوشه‌ای هوایی رها شده‌اند.

همچنین «آمائل کوتلارسکی»، از تحلیلگران تسلیحاتی مؤسسه «جینز»، این مهمات را به‌عنوان مین‌های «گیتر» تأیید کرده و توضیح داده است که این سامانه می‌تواند ترکیبی از مین‌های ضدخودرو و ضدنفر را در سطحی وسیع پراکنده کند. بر اساس این گزارش، هر واحد پرتاب می‌تواند ده‌ها مین را در محدوده‌ای حدود ۲۰۰ در ۶۵۰ متر توزیع کند؛ مسئله‌ای که کنترل دقیق محل استقرار آن‌ها را ناممکن ساخته و احتمال برخورد تصادفی غیرنظامیان را افزایش می‌دهد.

در این تحقیق همچنین به ویژگی‌های فنی این مین‌ها اشاره شده است: این مهمات پس از رهاسازی، با تأخیری کوتاه فعال می‌شوند و دارای سازوکار «خودانهدامی» با زمان‌بندی متغیر هستند؛ به‌گونه‌ای که ممکن است چند ساعت تا چند روز بعد منفجر شوند. افزون بر این، برخی از این مین‌ها ممکن است در صورت جابه‌جایی یا حتی تغییر وضعیت، منفجر شوند. به گفته کارشناسان، همین ویژگی‌ها آن‌ها را به یکی از خطرناک‌ترین انواع مهمات برای غیرنظامیان تبدیل می‌کند، زیرا حتی پس از پایان حمله نیز تهدید باقی می‌ماند.

بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده توسط بلینگکت، دست‌کم یک مورد مرگ یک شهروند در پی تماس با این مین‌ها گزارش شده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده خطر فوری این مهمات در محیط‌های غیرنظامی است.

این تحقیق همچنین تأکید می‌کند که ایالات متحده تنها طرف درگیر در این مخاصمه است که به‌طور شناخته‌شده این نوع مین‌های پراکنده‌شونده را در اختیار دارد. بررسی داده‌های «مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم» نیز نشان می‌دهد انتقال این نوع تسلیحات به سایر طرف‌ها گزارش نشده است؛ موضوعی که به شناسایی منبع احتمالی این مهمات کمک می‌کند.

از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، استفاده از مین‌ها—به‌ویژه انواع پراکنده‌شونده—به دلیل اثرات غیرقابل تفکیک و ماندگار، همواره مورد انتقاد بوده است. «کنوانسیون منع مین‌های ضدنفر» (معاهده اتاوا) و همچنین پروتکل دوم اصلاحی «کنوانسیون سلاح‌های متعارف خاص»، بر محدودسازی استفاده از این تسلیحات و لزوم کاهش خطرات آن‌ها برای غیرنظامیان تأکید دارند. حتی در مواردی که دولت‌ها عضو این معاهدات نیستند، اصول بنیادین حقوق بشردوستانه، از جمله اصل تفکیک و تناسب، استفاده از سلاح‌هایی را که نمی‌توانند میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند، محدود می‌کند.

به‌ویژه در این مورد، پراکندگی مین‌ها در نزدیکی یک منطقه مسکونی و در فاصله‌ای اندک از تأسیسات گزارش‌شده نظامی، نگرانی‌های جدی درباره رعایت این اصول ایجاد کرده است. کارشناسان یادآور شده‌اند که چنین مین‌هایی ممکن است با هدف محدود کردن دسترسی به تأسیسات نظامی به‌کار گرفته شده باشند، اما در عمل، پیامدهای آن‌ها به‌طور مستقیم متوجه غیرنظامیان می‌شود.

با توجه به اینکه هنوز تعداد دقیق مین‌های پراکنده‌شده مشخص نیست و احتمال وجود موارد کشف‌نشده در منطقه وجود دارد، خطرات این تسلیحات همچنان ادامه‌دار خواهد بود. این وضعیت می‌تواند زندگی روزمره ساکنان را مختل کرده و دسترسی آن‌ها به خدمات، حمل‌ونقل و حتی محیط‌های مسکونی امن را با چالش جدی مواجه کند.

در مجموع، یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که استفاده از مین‌های پراکنده‌شونده در مناطق نزدیک به جمعیت غیرنظامی، نه‌تنها موجب تلفات فوری می‌شود، بلکه با ایجاد آلودگی طولانی‌مدت محیط به مواد انفجاری، تهدیدی پایدار برای جان و امنیت غیرنظامیان به شمار می‌رود.