۱۴۰۴ دی ۱۹, جمعه

از بازار تا خیابان؛ روز دوازدهم اعتراضات با اعتصاب گسترده، «خاموشی دیجیتال» و افزایش بازداشت‌ها

 



از بازار تا خیابان؛ روز دوازدهم اعتراضات با اعتصاب گسترده، «خاموشی دیجیتال» و افزایش بازداشت‌ها

خبرگزاری هرانا – اعتراضات سراسری ایران در روز دوازدهم، پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، در حالی ادامه یافت که بنا بر گزارش‌های جمع‌آوری‌شده، تجمع‌ها و کنش‌های اعتراضی دست‌کم در ۴۶ شهر از ۲۱ استان جریان داشت و همزمان، موجی از اعتصاب و تعطیلی بازارها به‌ویژه در مناطق کردنشین گزارش شد؛ به‌گونه‌ای که از پیوستن دهها شهر در چهار استان کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام به اعتصاب سخن رفته است.

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در دوازدهمین روز اعتراضات سراسری، در حوزه سرکوب، دست‌کم ۶۰ بازداشت دیگر در این روز ثبت شد تا شمار بازداشت‌شدگان در ۱۲ روز به بیش از ۲٬۲۷۷ نفر برسد؛ در میان بازداشت‌شدگان دست‌کم ۱۶۶ نفر زیر ۱۸ سال و ۴۸ نفر دانشجو گزارش شده‌اند. طی همین بازه، ۴۵ مورد اعتراف اجباری نیز از رسانه‌های حکومتی پخش شده است. در کنار این تحولات، گزارش‌ها از قطع سراسری اینترنت در دوازدهمین شب اعتراضات و اختلال هدفمند در زیرساخت‌ها از جمله افت شدید IPv6 حکایت دارد؛ وضعیتی که به اختلال گسترده در اینترنت همراه، تماس‌های اینترنتی و کارکرد فیلترشکن‌ها منجر شده است. جان باختگان اعتراضات ۱۲ روزه اخیر نیز به ۴۲ نفر از جمله ۵ فرد زیر ۱۸ سال و ۸ مامور یا نیروی امنیتی رسیده است.

زمینه‌های اعتراضات

اعتراضات جاری از ۷ دی و در امتداد نارضایتی‌های انباشته اجتماعی و اقتصادی آغاز شد و به‌تدریج از محورهای صنفی-بازاری به کنش‌های خیابانی و سپس به عرصه‌های دانشگاهی گسترش یافت. تداوم فشارهای معیشتی، کاهش توان خرید، و احساس بی‌پاسخ‌ماندن مطالبات عمومی، در کنار شکاف عمیق بی‌اعتمادی نسبت به سازوکارهای رسمی پاسخ‌گویی، از زمینه‌های اصلی شکل‌گیری این موج اعتراضی توصیف شده است.

در روزهای بعد، الگوی اعتراضات از تجمع‌های پراکنده به شبکه‌ای از تجمع‌ها، شعاردهی‌های شبانه، و اعتصاب‌های بازار تبدیل شد؛ به‌گونه‌ای که در روز دوازدهم، اعتصابات و تعطیلی گسترده کسبه در کنار تجمع‌ها به‌عنوان یکی از شاخص‌های برجسته دیده شد. همزمان، ورود نیروهای امنیتی به میدان و تشدید برخورد، از جمله بازداشت‌های گسترده، انتشار اعترافات اجباری، و محدودسازی ارتباطات (قطع یا اختلال اینترنت و آنتن‌دهی) موجب شده است بخش مهمی از تحولات در فضایی از اختلال اطلاعاتی و جنگ روایت‌ها جریان یابد.

به موازات این روند، شعارهای گزارش‌شده نیز نشان می‌دهد که مطالبات صرفاً در سطح اقتصادی متوقف نمانده و در بسیاری از نقاط، به بیان اعتراضات سیاسی و انتقادات ساختاری انجامیده است. در چنین بستری، اعتراضات روز دوازدهم را می‌توان ادامه مرحله‌ای دانست که در آن خیابان، بازار و کنش‌های مدنی به‌صورت هم‌زمان و مکمل عمل کرده‌اند؛ در حالی که حکومت نیز کوشیده است با ترکیبی از کنترل میدانی، فشار قضایی-امنیتی، و محدودسازی ارتباطی دامنه اعتراضات و بازتاب آن را مهار کند.

گستره جغرافیایی و نقاط کانونی اعتراض

گزارش‌های جمع‌آوری‌شده از منابع مختلف حاکی است که در روز دوازدهم اعتراضات، تجمع‌ها و کنش‌های اعتراضی دست‌کم در ۴۶ شهر از ۲۱ استان ادامه داشته.

در تهران، نقاط متعددی به‌عنوان محل حضور خیابانی معترضان و تجمع‌های پراکنده گزارش شده است؛ از جمله آریاشهر و صادقیه، نارمک، ولیعصر، بلوار کشاورز، یوسف‌آباد، خیابان آزادی (تقاطع اسکندری)، تهرانسر، نازی‌آباد، ستارخان، هفت‌حوض، قیطریه، ونک، پونک (از میدان اصفهانی تا مرزداران)، بلوار کاشانی، چهارراه طالقانی و شهرک آزادی. همچنین گزارش‌هایی از شعاردهی شبانه از داخل خانه‌ها در محدوده هروی و نیز اعتراضات محله‌ای در سعادت‌آباد و جنت‌آباد منتشر شده است. در برخی گزارش‌های دریافتی، به تجمعات خیابانی در اسلامشهر اشاره شده است. علاوه بر این، هرانا گزارشاتی نیز از تعطیلی-اعتصاب مغازه‌ها از بازار تهران و مناطق مرکزی این شهر همزمان با تمرکز نیروهای امنیتی در اطراف سبزه‌میدان، خیابان امیرکبیر و مسیر مترو ۱۵ خرداد تا تقاطع ناصرخسرو و سبزه‌میدان دریافت کرده است.

در شماری از شهرها گزارش‌هایی از اختلال یا قطع اینترنت یا برق و نیز شنیده‌شدن صدای تیراندازی منتشر شده است.

بر اساس مجموعه گزارش‌های دریافتی هرانا، تجمع‌ها و اعتراضات در روز دوازدهم در شهرهایی از جمله سنندج، کرمانشاه، مریوان، کامیاران، روانسر، سرپل ذهاب، سقز، مهاباد، پاوه، همدان، بوکان، اصفهان، بیجار، دهگلان، پیرانشهر، اسلام آباد غرب، اردبیل، ایلام، تکاب، سرآبله، سروآباد، قروه، لومار، پیربکران، بروجرد، کرمان، کلاچای، شیراز، آبادان، آستانه اشرفیه، تهران، گچساران، بهبهان، تبریز، اسلامشهر، مشهد، کرج، بابل، دزفول، شاهین شهر، گرگان، اهواز، رشت، دامغان، ایرانشهر، رباط کریم صورت گرفته است.

کشته‌شدگان و قربانیان اعتراضات

بر اساس داده‌های به‌روزرسانی‌شده، تا پایان روز دوازدهم اعتراضات دست‌کم ۴۲ نفر جان خود را از دست داده‌اند. این آمار شامل:

است. حضور کودکان در میان جان‌باختگان، بار دیگر نگرانی‌های جدی نسبت به نحوه مواجهه نیروهای امنیتی با اعتراضات و رعایت اصل تناسب در استفاده از زور را برجسته کرده است.

در کنار کشته‌شدگان، گزارش‌های متعددی از زخمی‌شدن شهروندان در جریان برخوردهای خیابانی و عملیات‌های امنیتی منتشر شده است؛ هرچند به‌دلیل محدودیت دسترسی به اطلاعات میدانی و اخلال‌های ارتباطی، آمار دقیق مصدومان همچنان در حال تکمیل است.

دانشگاه‌ها و نقش دانشجویان

بر اساس داده‌های تجمیعی، تا این لحظه ۳۴ دانشگاه در جریان اعتراضات مشارکت داشته‌اند و مجموعاً ۴۶ تجمع در محیط‌های دانشگاهی برگزار شده است. با این حال، امروز گزارشی از برگزاری تجمع در دانشگاه‌ها مخابره نشد.

در حوزه برخوردهای امنیتی نیز، مطابق آمار جمع‌آوری‌شده، طی ۱۲ روز گذشته دست‌کم ۴۸ دانشجو بازداشت شده‌اند. در کنار این روند کلی، تحولات مشخص امروز در فضای دانشگاهی شامل موارد زیر است:

شیوه‌های اعتراض و شعارها

در روز دوازدهم اعتراضات، شیوه‌های کنش اعتراضی همچنان متنوع باقی ماند. تجمعات خیابانی و حضور اعتراضی در مراکز شهری در کنار اعتصاب و تعطیلی بازار در شماری از شهرها، از مهم‌ترین اشکال بروز اعتراض بود. تداوم این الگو—به‌ویژه در ساعات شب و در شرایطی که در برخی نقاط اختلال یا قطع اینترنت و نیز خاموشی گزارش شد—نشان می‌دهد اعتراضات صرفاً به یک شکل ثابت محدود نشده و در قالب‌های متفاوت خود را بازتولید می‌کند.

در سطح میدانی، گزارش‌ها از ترکیبی از کنش‌های پراکنده و غیرمتمرکز حکایت دارد؛ از جمله حضورهای محله‌ای، بسته شدن مقطعی برخی مسیرها و اختلال در رفت‌وآمد، و نیز استفاده از شیوه‌های نمادین و کم‌هزینه برای بیان اعتراض. همزمان، در شماری از شهرها استفاده نیروهای امنیتی از ابزارهایی مانند گاز اشک‌آور برای متفرق کردن تجمع‌ها گزارش شده و در برخی نقاط نیز شنیده‌شدن صدای تیراندازی فضای اعتراضی را تحت فشار امنیتی قرار داده است.

از منظر محتوا، شعارها و پیام‌های مطرح‌شده عمدتاً در دو محور اصلی قابل دسته‌بندی است: بخشی از آنها بازتاب‌دهنده نارضایتی‌های معیشتی و فشارهای اقتصادی است و بخشی دیگر به انتقادهای ساختاری و سیاسی نسبت به شیوه حکمرانی، پاسخ‌گو نبودن نهادهای رسمی و مخالفت با سرکوب و خشونت حکومتی و خواست تغییر حکومت مربوط می‌شود. این هم‌زمانی نشان می‌دهد در ذهن معترضان، بحران اقتصادی و بحران حکمرانی به‌عنوان دو وجه یک مسئله به‌هم‌پیوسته درک می‌شود.

بازداشت‌ها و تشدید برخوردهای امنیتی

بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده، امروز دست‌کم ۶۰ بازداشت دیگر گزارش یا احراز هویت شد و در نتیجه، شمار بازداشت‌شدگان در ۱۲ روز اخیر به بیش از ۲٬۲۷۷ نفر رسید؛ با این حال، با توجه به محدودیت‌های دسترسی به اطلاعات میدانی و گزارش‌های ناقص از برخی مناطق، احتمال می‌رود رقم واقعی بازداشت‌ها بسیار بالاتر از این مقدار باشد. همچنین در همین بازه، گزارش شده است که ۴۵ مورد اعتراف اجباری از بازداشت‌شدگان پخش شده است. در میان بازداشت‌شدگان، دست‌کم ۴۸ نفر دانشجو و ۱۶۶ نفر زیر ۱۸ سال ثبت شده‌اند.

همزمان با افزایش بازداشت‌ها، نشانه‌های تشدید برخورد میدانی نیز در چندین شهر گزارش شده است. از کرمانشاه گزارشاتی دریافت شده که از بازداشت خشونت‌آمیز معترضان توسط افراد لباس‌شخصی حکایت دارد. در بهبهان و اردبیل نیز شاهدان از تیراندازی نیروهای امنیتی گزارش کرده اند.

در کنار برخوردهای خیابانی، برخی اقدامات و مواضع رسمی-حکومتی نیز از گسترش برخورد امنیتی و قضایی حکایت دارد. از جمله نهادهای امنیتی در ازنا (لرستان) مدعی دستگیری یک «شبکه سازمان‌یافته» با نسبت‌دادن آن به جریان سلطنت‌طلب خبر داده و ادعا کردند این شبکه در زمینه «جذب دختران جوان» و «توزیع پرچم شیر و خورشید و اقلام تبلیغی» فعال بوده است. همچنین در تهران، دستگاه قضایی از تشکیل پرونده برای «برخی چهره‌ها» و نیز «برندها-فروشگاه‌ها» به اتهام همراهی مستقیم یا غیرمستقیم با فراخوان‌ها خبر داده و همزمان از دستور دادستان تهران برای رصد فضای مجازی و معرفی افراد-موارد به‌عنوان متخلف سخن گفته شده است.

در سطح میدانی، گزارش‌هایی از استفاده گسترده از گاز اشک‌آور (از جمله در شاهین‌ویلا کرج، قائم‌شهر، خرم‌آباد و مراغه) و نیز تیراندازی در چند شهر منتشر شده است؛ از تیراندازی هوایی در بیجار تا گزارش صدای تیراندازی پشت‌سرهم در خرم‌آباد و تیراندازی شدید در بهبهان. در گوهردشت کرج نیز همزمان با درگیری‌ها، از قطع آنتن/اختلال شدید ارتباطات گزارش شده است.

احضارها و فشارهای امنیتی خارج از خیابان

در کنار برخوردهای میدانی، گزارش‌های روز دوازدهم از گسترش فشارهای امنیتی و کنترلی خارج از خیابان حکایت دارد؛ فشارهایی که از تهدیدهای رسانه‌ای و عملیات روانی تا ابزارهای قضایی، تماس‌های تلفنی، پیامک و احضارهای غیررسمی را در بر می‌گیرد و هدف آن، مهار روایت‌سازی، جلوگیری از تداوم اعتراضات، و کنترل حلقه‌های صنفی و رسانه‌ای عنوان شده است.

در این چارچوب، تسنیم (نزدیک به منابع امنیتی) ویدیویی تهدیدآمیز به نقل از سازمان اطلاعات فراجا منتشر کرده که در آن ادعا شده «عوامل شعاردهنده در منازل» شناسایی شده‌اند، به آنها «تذکر» داده شده و «در صورت لزوم» بازداشت خواهند شد. در بیانیه منتسب به سازمان اطلاعات فراجا نیز بر این گزاره تأکید شده که «همه تحرکات تحت رصد اطلاعاتی» قرار دارد و برخورد با شعاردهی در منازل ادامه خواهد یافت.

همزمان، در بُعد صنفی-اقتصادی، گزارش شده است که اداره اطلاعات با برخی کاسبان تماس گرفته و آنها را برای بازگشایی مغازه‌ها تهدید کرده است.

در سطح فشارهای قضایی و نظارت دیجیتال نیز، پرونده‌سازی قضایی برای برخی چهره‌ها و برندها یا فروشگاه‌ها در تهران به‌عنوان مصداقی از فشار خارج از خیابان ذکر شده است؛ رویکردی که با رصد فضای مجازی و تلاش برای مهار همراهی‌های مستقیم یا غیرمستقیم با فراخوان‌ها پیوند خورده است.

در حوزه کنترل روایت و محدودسازی تولید محتوا، گزارش شده است که برخی معترضان، فعالان مدنی و خبرنگاران از طریق تماس‌های ناشناس و پیامک برای خودداری از موضع‌گیری یا تولید محتوا درباره اعتراضات، تهدید یا به‌صورت غیررسمی احضار شده‌اند.

در سطح بین‌المللی مرتبط با فضای داخلی رسانه‌ها، کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران (CPJ) نیز اقدام نهادهای امنیتی در احضار و تهدید روزنامه‌نگاران را محکوم کرده و اعلام کرده است که پس از اظهارات علی خامنه‌ای درباره سرکوب، با خبرنگاران تماس گرفته شده و آنها را به نهادهای امنیتی از جمله سپاه احضار کرده‌اند.

اخلال در اینترنت و محدودیت‌های ارتباطی

در دوازدهمین شب اعتراض‌ها گزارش شد که اینترنت به‌صورت سراسری قطع شده و نت‌بلاکس نیز این وضعیت را به‌عنوان قطع گسترده اینترنت تأیید کرده است. در گزارش‌های تکمیلی، نت‌بلاکس هشدار داده که تهران و برخی شهرهای دیگر در حال ورود به وضعیت «خاموشی دیجیتال» هستند و همچنین از قطع کامل اینترنت در استان کرمانشاه خبر داده است. در همین چارچوب، گزارش شده که در پنجشنبه ۱۸ دی نیز در شمار زیادی از شهرها اختلال، کندی شدید و قطع‌و‌وصل‌های مکرر ادامه داشته است.

همزمان، داده‌های فنی منتشرشده از یک الگوی اختلال هدفمند در IPv6 حکایت دارد. بنا بر گزارش‌ها، «فیلتر‌بان» اعلام کرده بخش قابل‌توجهی از اتصال‌های IPv6 حوالی ساعت ۱۵:۱۹ به وقت تهران از دسترس خارج شده و الگوی زمانی آن نشان‌دهنده اقدام متمرکز است. در همین راستا، «کلودفلر رادار» گزارش کرده حجم آدرس‌های IPv6 حدود ۹۸.۵٪ کاهش داشته و سهم ترافیک IPv6 از حدود ۱۲٪ به حدود ۱.۸٪ سقوط کرده است. همچنین تأکید شده که اختلال در این پروتکل می‌تواند به‌طور مستقیم باعث اختلال در اینترنت همراه، مرورگرهای جدید، اپلیکیشن‌ها، تماس‌های اینترنتی و حتی عملکرد بخش قابل‌توجهی از فیلترشکن‌ها شود. مطابق همین گزارش‌ها، گفته شده برخی وی‌پی‌ان‌ها/فیلترشکن‌ها یا وصل نمی‌شوند یا عملاً از کار افتاده‌اند.

در سطح میدانی و بر اساس گزارش‌های دریافتی مشخص در ۱۸ دی، محدودیت‌های ارتباطی در چند شهر با جزئیات زیر گزارش شده است:

اعتصاب‌ها و اعتراضات صنفی

روز دوازدهم اعتراضات، در کنار تجمع‌های خیابانی، گسترش کم‌سابقه اعتصاب‌ها و تعطیلی بازارها گزارش شده است؛ الگویی که از روزهای ابتدایی (با آغاز اعتراضات در ۷ دی و گزارش‌هایی از تجمع یا اعتراض بخشی از مغازه‌داران در بازار تهران) شکل گرفت و سپس با سرعت به شهرهای متعدد گسترش یافت. در این روز، اعتصاب در بسیاری از نقاط به‌صورت بستن مغازه‌ها، تعطیلی بازارها و پیوستن کسبه به اعتراضات خیابانی گزارش شده است.

مناطق لر، کردنشین و کردستان

گزارش‌ها حاکی از اعتصاب گسترده مناطق کرد و لرنشین است؛ به‌طوری که از پیوستن دهها شهر در چهار استان کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام به اعتصاب یاد شده است. در سطح شهرهای مشخص، اعتصاب مغازه‌داران در شهرهایی مانند سنندج، بوکان، کامیاران، دهگلان، سقز، قروه، پاوه، سروآباد، روانسر، اسلام‌آباد غرب، سربل‌ذهاب و کرند غرب گزارش شده است.

تهران و محور بازارها

در تهران گزارش‌ها از تداوم تعطیلی و کسادی در چند بازار و مراکز تجاری حکایت دارد؛ همزمان استقرار سنگین نیروهای امنیتی در نقاطی از محدوده‌های مرکزی و تجاری شهر گزارش شده است. در برخی گزارش‌ها، مسیرها و نقاطی مانند سبزه‌میدان، خیابان امیرکبیر و ورودی مترو ۱۵ خرداد تا تقاطع ناصرخسرو و سبزه‌میدان به‌عنوان کانون حضور نیروهای امنیتی ذکر شده‌اند؛ وضعیتی که به گفته منابع می‌تواند بر تردد شهروندان و فعالیت عادی بازار اثرگذار باشد.

شهرها و بازارهای گزارش‌شده از اعتصاب (نمونه‌های برجسته)

در کنار مناطق کردنشین و تهران، اعتصاب و تعطیلی مغازه‌ها در طیفی از شهرهای دیگر در ابعاد مختلف نیز گزارش شده است، از جمله اراک، همدان، خرم آباد، آبیک (قزوین)، بروجرد، قزوین، اصفهان، اردبیل، بندرعباس، بندر دیلم (بوشهر)، شیراز، خمینی‌شهر، کرج، شهرضا، نورآباد ممسنی، کازرون، تبریز، ارومیه و زنجان.

واکنش ها

واکنش‌های خارجی

در ادامه اعتراضات، شماری از مقام‌ها و چهره‌های بین‌المللی نسبت به تحولات ایران واکنش نشان دادند. دونالد ترامپ در چند نوبت هشدار داده است که اگر حکومت ایران «مثل گذشته شروع به کشتن مردم» کند، با «ضربه سخت» مواجه خواهد شد. همچنین به نقل از یک مقام کاخ سفید (چهارشنبه ۱۷ دی) عنوان شده رئیس‌جمهور آمریکا صراحتاً گفته اگر حکومت ایران به معترضان مسالمت‌جو شلیک کند یا آنها را به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار دهد، با «ضربه سخت» روبه‌رو خواهد شد و این را «وعده» دانسته است.

در همین چارچوب، جی‌دی ونس اعلام کرده است که «در کنار هر کسی که مسالمت‌آمیز برای حقوق خود اعتراض کند می‌ایستیم». کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا (اکثریت) نیز هشدار داده اگر تهران معترضان مسالمت‌جو را با خشونت به قتل برساند، «عدالت فوراً اجرا خواهد شد».

وزارت خارجه آمریکا (و نیز حساب فارسی آن) در قالب هشدار سفر اعلام کرده ایران همچنان در سطح «۴ – سفر نکنید» قرار دارد و از شهروندان آمریکا خواسته است «به هیچ عنوان» به ایران سفر نکنند؛ در این هشدار به خطراتی مانند تروریسم، ناآرامی، آدم‌ربایی و بازداشت ناعادلانه اشاره شده. همچنین نقل شده است که استرالیا از شهروندانش خواسته کشور ایران را ترک کنند.

در اروپا، روبرتا متسولا رئیس پارلمان اروپا با معترضان ابراز همدلی کرده و با اشاره به گزارش «۳۰ کشته»، تأکید کرده تهدید، زندان و گاز اشک‌آور نمی‌تواند میل به آزادی را مهار کند. هانا نویمان (رئیس هیئت ایران در پارلمان اروپا) نیز گفته مردم دوباره به خیابان‌ها برگشته‌اند و ممکن است با گلوله مواجه شوند، اما برای بسیاری «سکوت خطرناک‌تر» است و بر ضرورت «نور تاباندن» بر وقایع ایران تأکید کرده است.

از سوی دیگر، وزیر خارجه کانادا نیز ضمن حمایت از حق اعتراض، نسبت به سرکوب و برخورد خشونت‌آمیز ابراز نگرانی کرده است. همچنین وزیر خارجه آلمان (یوهان وادفول) «استفاده بیش از حد از خشونت علیه معترضان» را محکوم کرده و بر حق اعتراض مسالمت‌آمیز و لزوم پایبندی ایران به تعهدات بین‌المللی تأکید کرده است.

واکنش‌های داخلی (حکومتی)

در واکنش به تداوم اعتراضات، مجموعه‌ای از مواضع رسمی و رسانه‌ای در سطح دولت، نهادهای امنیتی-قضایی و رسانه‌های نزدیک به حاکمیت منتشر شد که بخش مهمی از آن بر چارچوب‌سازی امنیتی و نسبت دادن اعتراضات به مداخله خارجی متمرکز بود.

در سطح دیپلماتیک، وزارت امور خارجه ایران حمایت و مواضع مقامات ارشد آمریکا را «مداخله‌جویانه و فریبکارانه» توصیف کرده و مدعی شده است که آمریکا مجموعه‌ای از ابزارها از جمله جنگ روانی، عملیات رسانه‌ای، انتشار اطلاعات دروغ، تهدید و تحریک به خشونت را دنبال می‌کند. در همین چارچوب، عباس عراقچی نیز تأکید کرده که «مسائل داخل ایران به هیچ کسی جز مردم ایران مربوط نیست» و اعتراضات را در قالب «امور داخلی» صورت‌بندی کرده است. در ادامه همین خط، در برخی مواضع رسمی تلاش شده اعتراضات به‌عنوان مطالبات اقتصادی بازنمایی شود و همزمان بخشی از مشکلات به تحریم‌های آمریکا نسبت داده شود.

در عرصه رسانه‌ای و تبلیغاتی، روزنامه کیهان با به‌کارگیری برچسب‌هایی مانند «عوامل موساد و داعش» تلاش کرده معترضان را در قالب یک تهدید امنیتی معرفی کند و همزمان از «برخورد سخت» قضایی-امنیتی به‌عنوان مسیر پیش‌رو سخن گفته است. تکرار دوگانه رسمیِ «اعتراض» در برابر «اغتشاش» نیز در مواضع مختلف به‌عنوان خط قرمز ادبیات حکومتی برجسته بوده است.

در سطح مجلس و نهادهای امنیتی، گزارش‌هایی از نشست غیرعلنی مجلس با حضور دولت و نهادهای امنیتی/انتظامی منتشر شد که در آن گفته شده «آمار، نمودار و نقشه‌های استانی» از وضعیت اعتراضات ارائه شده است. در روایت برخی نمایندگان، مفاهیمی مانند «جنگ ترکیبی» و «طراحی‌های پشت‌پرده دشمن» برجسته شده و ادعا شده دولت «مکلف شده با مردم گفت‌وگو کند و آن‌ها را آرام سازد». همچنین نقل شده است که یک نماینده (محمد بیات) مدعی شده «استفاده از سلاح فقط در موارد آسیب به کشور رخ داده است»؛ ادعایی که با روایت‌های میدانی و گزارش‌های حقوق بشری (به‌ویژه درباره تیراندازی‌ها) در تضاد توصیف شده است.

در مواضع دولت و قوه قضائیه، مسعود پزشکیان از نیروهای امنیتی خواسته است از «هدف قرار دادن معترضان» خودداری کنند و سخنگوی دولت نیز با ادبیاتی احساسی از دردناک بودن «ریخته شدن هر قطره خون» سخن گفته است. رئیس قوه قضائیه نیز درباره اعتصاب بازاریان، آنان را «مدافع نظام» توصیف کرده و تلاش کرده اعتصاب یا نارضایتی را به‌معنای مقابله با حاکمیت تعبیر نکند. همزمان، در برخی اقدامات قضایی-امنیتی، تمرکز بر رصد فضای مجازی و نیز برخورد با اقتصاد نمادین اعتراض (از جمله پرونده‌سازی برای «برندها یا فروشگاه‌ها» و «چهره‌ها») به‌عنوان ابزار مهار فراخوان‌ها و همراهی‌های غیرمستقیم برجسته شده است.

در حوزه روایت رسمی از تلفات و امنیت، قوه قضائیه/میزان از کشته شدن یک مأمور پلیس در ملارد خبر داده است. همچنین در بخش دیگری از واکنش‌ها، وزارت بهداشت مدعی شده که بازداشت‌ها در محیط‌های دانشگاهی بسیار محدود بوده و تنها «یک دانشجوی علوم پزشکی» بازداشت شده که آن هم «خارج از محیط دانشگاه» بوده است.

واکنش‌های داخلی (مدنی، صنفی و چهره‌ها)

همزمان با تداوم اعتراضات، مجموعه‌ای از بیانیه‌های صنفی و مدنی و نیز موضع‌گیری‌های چهره‌های فرهنگی، ورزشی و سیاسی منتقد منتشر شد که محور مشترک بخش قابل‌توجهی از آنها محکومیت سرکوب، تاکید بر حق اعتراض، و همبستگی با معترضان بوده است.

بیانیه‌ها و تشکل‌ها

در حوزه هنر و فرهنگ، ۱۸۴ سینماگر ایرانی با انتشار بیانیه‌ای، سرکوب اعتراضات را محکوم کرده و بر این نکته تأکید کرده‌اند که شلیک به مردم بی‌سلاح «جنایت علیه حق حیات» است و از آزادی بیان حمایت کرده‌اند. همچنین خانه سینما در بیانیه‌ای تصریح کرده مردم «جز خیابان» مجرای دیگری برای بیان اعتراض نمی‌یابند و خشونت علیه معترضان را غیرمشروع، غیرقانونی و غیرعقلانی توصیف کرده است.

امروز همچنین نهادهای حقوق کودک با محکوم کردن خشونت علیه کودکان، خواستار آزادی کودکان و نوجوانان بازداشت‌شده شدند.

در زمینه اعتراضات صنفی، اعتصاب و تعطیلی گسترده کسبه در مناطق کردنشین  گزارش شده است. بروز این اعتصاب ها عمدتا در شهرهایی مانند ایلام، کرمانشاه، سنندج، مریوان، سقز، مهاباد، بوکان، اشنویه و سردشت گزارش شده است.

چهره‌ها

در میان چهره‌های شناخته‌شده، مواضع حمایتی و انتقادی متنوعی مطرح شده است. محسن مخملباف در متنی حمایتی بر همبستگی ملی تأکید کرده و به نقد دیکتاتوری فردی پرداخته است. محمد فاضلی نیز پیشنهاد «معامله دموکراتیک با مردم» را به‌عنوان راه نجات مطرح کرده است. پارسا پیروزفر با طرح پرسشی انتقادی درباره «حد تحقیر و مچاله کردن جسم و روح آدم‌ها»، به فضای سرکوب واکنش نشان داده است.

در میان چهره‌های ورزشی، وریا غفوری با ابراز همدردی، اعلام کرده کافه‌اش را برای امروز و فردا تعطیل می‌کند. همچنین حمید درخشان، مهدی قائدی، مصطفی مستور، علیرضا فغانی، و رسول خادم نیز با پیام‌ها یا ویدئوهایی از اعتراضات حمایت کرده‌اند. در سطح سیاسی-اجتماعی، شیرین عبادی بر همبستگی تأکید کرده و اعتراض و اعتصاب را کم‌سابقه و سراسری توصیف کرده است. آذر منصوری نیز «مواجهه سلبی» با معترضان را محکوم کرده، بحران را «بحران حکمرانی» دانسته و خواستار آزادی بازداشت‌شدگان ـ به‌ویژه زنان، جوانان، نوجوانان و دانش‌آموزان ـ شده است. زهرا رهنورد نیز در پیامی با ادبیات سوگوارانه از «پرپر شدن جوانان» یاد کرده و با تکرار شعار «نترسید… ما همه با هم هستیم»، بر گذار به دموکراسی تأکید کرده است.

در کنار این موارد، به مواضع و حواشی پیرامون علی دایی نیز اشاره شده که انتقادهای او از عملکرد حکومت و وضعیت اقتصادی (از جمله طرح گزاره‌هایی مانند «کالای لوکس شدن تخم‌مرغ») با واکنش‌ها و حملات رسانه‌ای مواجه شده است. همچنین مجتبی محرمی اظهاراتی در حمایت از محمدرضاشاه و نگاه مثبت به دوره پهلوی مطرح کرده است.

بازداشت‌ها

بازداشت‌های فردی با احراز هویت

بازداشت‌های گروهی یا بدون احراز هویت

در نهایت

در مجموع، روز دوازدهم اعتراضات با هم‌زمانی سه روند برجسته شد: تداوم تجمع‌های پراکنده در شهرهای متعدد، گسترش اعتصاب‌های صنفی به‌ویژه در مناطق لر و کردنشین، و تشدید فشارهای امنیتی همراه با موج تازه بازداشت‌ها. در کنار این تحولات، اختلالات گسترده ارتباطی و قطع سراسری اینترنت در شب دوازدهم، فضای اطلاع‌رسانی را محدودتر و جنگ روایت‌ها را پررنگ‌تر کرد. این ترکیب نشان می‌دهد اعتراضات، با وجود سرکوب و محدودسازی، همچنان ظرفیت بازتولید و تغییر شکل در خیابان و اقتصاد شهری را حفظ کرده است.


at
Labels: ,

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر

اشتراک در: نظرات پیام (Atom)

هشدار هیئت حقیقت یاب سازمان ملل درباره تشدید بحرام حقوق بشر در ایران

  هشدار هیئت حقیقت یاب سازمان ملل درباره تشدید بحرام حقوق بشر در ایران هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران هشدار داده اس...