۱۴۰۴ آذر ۲۱, جمعه

قبرستان گیلیارد: قربانی ایدئولوژی و فراموشی قانونی

 


قبرستان گیلیارد: قربانی ایدئولوژی و فراموشی قانونی

خبر و وضعیت کنونی

مهرنوش رهام

در روزهای اخیر، خبر تخریب قبرستان تاریخی یهودیان گیلیارد در دماوند، توجه فعالان حقوق بشر و رسانه‌ها را جلب کرده است. این قبرستان که بیش از یک قرن قدمت دارد، یادگار حضور تاریخی جامعه یهودی ایران و گواهی زنده از فرهنگ و آیین اقلیت‌هاست. تصاویر میدانی و گزارش‌های هرانا نشان می‌دهد بخش‌هایی از این قبرستان شکسته، جابه‌جا و به محل زباله و حفاری غیرمجاز تبدیل شده‌اند. این وضعیت تلخ نمونه‌ای عریان از اولویت دادن ایدئولوژی بر قانون و حقوق انسانی است.


تاریخچه قبرستان گیلیارد

قبرستان یهودیان گیلیارد در اوایل قرن بیستم ساخته شد و به مرور یکی از مهم‌ترین گورستان‌های یهودیان منطقه شد. سنگ‌قبرهای آن با نوشتار عبری و فارسی یادآور تاریخ، هویت و پیوند فرهنگی جامعه یهودی دماوند هستند.

در دهه‌های بعد، قبرستان در فهرست آثار ملی ثبت شد و طبق قانون، هرگونه تغییر کاربری، تخریب یا حفاری غیرمجاز ممنوع اعلام شد. با این حال، نبود حفاظت عملی، رها شدن محوطه و نفوذ پروژه‌های شهری باعث شد سنگ‌قبرها شکسته و دفاتر تاریخی به طور کامل از بین بروند. ثبت ملی تنها تابلویی بی‌فایده است وقتی اراده اجرایی وجود ندارد.


عوامل ایدئولوژیک و تخریب سیستماتیک

علت اصلی وضعیت نابسامان قبرستان گیلیارد، نگاه ایدئولوژیک و سیاسی نظام جمهوری اسلامی است. در کشوری که حفاظت و بازسازی اماکن مذهبی شیعی اولویت دارد، قبرستان‌های اقلیت‌ها به چشم تهدیدی برای هویت رسمی دیده می‌شوند.

تفاوت‌ها در یک نگاه:

این سیاست ایدئولوژیک باعث شده که نه تنها تخریب فیزیکی بلکه حذف نمادین اقلیت‌ها از منظر تاریخی و فرهنگی رخ دهد.


قوانین وجود دارند اما اجرا نمی‌شوند

قانون حفظ آثار ملی و مصوبات شورای عالی شهرسازی، هرگونه تخریب، جابه‌جایی یا حفاری غیرمجاز قبرستان‌ها را ممنوع کرده‌اند. همچنین، قانون مجازات اسلامی، جرم‌انگاری تخریب آثار ثبت‌شده را تعیین کرده است.

اما در عمل:

نتیجه این است که قبرستان گیلیارد، با وجود ثبت ملی، رها شده و به حال خود باقی مانده است.


مقایسه با اماکن مذهبی شیعی

مقایسه وضعیت قبرستان گیلیارد با امام‌زاده‌ها و اماکن مذهبی شیعی نشان می‌دهد حفاظت و بازسازی در ایران کاملاً ایدئولوژیک و تبعیض‌آمیز است:

این تفاوت آشکار نشان می‌دهد که ایدئولوژی و نگاه هویت‌ساز نظام، معیار اصلی حفاظت است، نه قانون و عدالت فرهنگی.


نقض حقوق بشر و آزادی ادیان

رها شدن قبرستان‌ها و عدم حفاظت، فراتر از یک مشکل میراث فرهنگی است و به نقض حقوق بشر و آزادی ادیان مربوط می‌شود:


نتیجه‌گیری

قبرستان گیلیارد با سنگ‌قبرهای شکسته، محوطه رها شده و حفاری‌های غیرمجاز، نمونه‌ای آشکار از سیاست‌های تبعیض‌آمیز و ایدئولوژیک در ایران است. ایران کشوری با تاریخ و فرهنگ متنوع است، اما وقتی ایدئولوژی جای قانون و اخلاق انسانی را می‌گیرد، تنوع فرهنگی قربانی می‌شود و حقوق بشر عملاً نادیده گرفته می‌شود.

حفاظت از این قبرستان‌ها و سایر آثار تاریخی اقلیت‌ها نه تنها یک الزام قانونی، بلکه یک ضرورت اخلاقی و انسانی برای احترام به حقوق بشر و تنوع فرهنگی است.



هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر

هشدار هیئت حقیقت یاب سازمان ملل درباره تشدید بحرام حقوق بشر در ایران

  هشدار هیئت حقیقت یاب سازمان ملل درباره تشدید بحرام حقوق بشر در ایران هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران هشدار داده اس...